NRC Handelsblad
3 augustus 2012 vrijdag
SAMENVATTING
VOLLEDIGE TEKST:
Uitgeven zonder uitgever
De 'discussie' over e-books tussen schrijver Charles den Tex en uitgeefster Mizzi van der Pluijm (Boeken, 27.07.2012) gaat voorbij aan het gegeven dat de uitgever niet zonder de schrijver kan: zonder schrijver valt er geen boek te produceren. Maar de schrijver kan uitstekend zonder uitgever. De moderne technologie maakt het mogelijk om buiten de gangbare uitgeefkanalen om boeken van hoogwaardige kwaliteit uit te geven en op de markt te brengen. En dat zowel als e-boek als in geprinte vorm.
Pas wanneer de schrijver zich ervan bewust is dat hij van groter belang is dan de uitgever, kan er in het e-boek tijdperk een nieuwe relatie ontstaan tussen schrijver en uitgever. Als illustratie van mijn opvatting het volgende: ik heb mijn twee laatste boeken (documentaire thrillers) die geen uitgever wilde hebben, via mijn eigen bedrijf op de markt gebracht. Ze verkopen prima via printing-on-demand. De investering is minimaal, de fysieke kwaliteit niet van andere boeken te onderscheiden. De klanten/lezers beginnen er aan te wennen dat boeken virtueel doorgebladerd en thuisbezorgd kunnen worden. De uitgevers zullen verdwijnen tenzij zij in staat zijn zichzelf opnieuw uit te vinden. Die werkelijkheid is nog onvoldoende doorgedrongen in het boekenvak.
Johan G. Hahn, www.skidiz.nl
Mooi vormgegeven dat artikel over de e-books, maar ik mis de dagelijkse werkelijkheid. Koop een e-reader, meld dat aan vrienden en kennissen en binnen een week heb je 20.000 e-books. Er staan immers 60.000 Nederlandstalige e-books, gratis, op internet. Geen woord hierover in het artikel.
Onze uitgevers moeten als de donder aan de slag. Want bij navraag blijkt dat veel illegale veellezers best iets willen betalen, maar niet bijna net zoveel als voor een papieren boek. 'Het wordt tijd om nieuwe kanalen te creëren', schrijft Charles den Tex. Die kanalen hebben anderen al gecreëerd, maar zonder verdienmodel. Wordt het niet tijd om na te gaan denken over een Spotify voor boeken?
Anita Mensing, Eemnes
Geruime tijd geleden werden er websites ontwikkeld waarop je hotelkamers kon boeken. Hoteliers dachten aanvankelijk dat het zo'n vaart niet zou lopen, en dat verreweg de meeste boekingen direct via hen zouden worden afgehandeld. Maar tegenwoordig kost het vaak veel moeite om de eigen site van een hotel te vinden, omdat de klant meteen naar boekingsites wordt geleid. De hotelier wordt geconfronteerd met het feit dat hij op de betreffende site met prijsverlagingen moet concurreren. Bovendien moet hij voor elke boeking commissie betalen aan de site. Daar gaat je winst!
Zo'n zelfde vorm van misplaatst optimisme als van de hoteliers is kenmerkend voor de bijdrage van Mizzi van der Pluijm, directeur-uitgever van Atlas Contact, in haar reactie op het stuk van Charles den Tex over het e-book als bom onder het uitgeefvak. Ze schrijft heel lief dat grote internetwinkels als Amazon invloedrijk zijn, maar dat zijn volgens haar 'Libris, AKO, DWDD, Pauw & Witteman, NRC Handelsblad en De Telegraaf ook'. Volgens mij ben ik de aangewezen persoon om te zeggen dat hier appels met peren worden vergeleken. Sinds wanneer vragen of eisen partijen als Pauw & Witteman en De Telegraaf veertig procent van de kostprijs (minus BTW) van een e-book?
Jaren geleden hebben uitgevers en boekhandelaren de boot al gemist. Het gezamenlijke boekenbedrijf had zelf een internetwinkel of -platform moeten oprichten, om de winsten in het boekenbedrijf binnenboord te houden en niet aan de Googles van deze wereld over te dragen, maar dat leek ze niet nodig, want het zou allemaal wel meevallen. Dat de belangen in de boekenwereld niet altijd gelijk lopen, wordt ook duidelijk uit het stuk van Charles den Tex . Volgens Den Tex is er behoefte aan een e-uitgever, die niet op licentie-, maar op dienstenbasis werkt. De schrijver blijft volledig eigenaar van zijn boek en koopt diensten in bij de e-uitgever, bijvoorbeeld ten behoeve van de redactie en promotie. De schrijver wordt daarmee een klein baasje met de volledige eindverantwoordelijkheid voor de hele keten, terwijl de meeste schrijvers maar één ding willen: schrijven. Leve de arbeidsdeling, zullen veel auteurs me nazeggen.
Ten slotte blijft de positie van het vertaalde boek (en dus van de vertaler) zowel bij Den Tex als bij Van der Pluijm onbesproken, terwijl ongeveer de helft van de boeken die hier verschijnen, vertaald zijn. Wie krijgt een licentie om een boek te vertalen, wie neemt het risico een vertaler in te huren die deze klus professioneel verricht? Of wordt de vertaler ook 'baas in eigen boek' door met een buitenlandse auteur te onderhandelen over de vertaalrechten? Of met een buitenlandse uitgever? Ook dergelijke vragen moeten worden beantwoord in een sterk gewijzigde boekenwereld met andere rollen voor uitgevers, schrijvers en vertalers. Mooi weer spelen op basis van het credo dat we er 'samen' wel uit zullen komen, belooft weinig voor de toekomst.
René Appel, Amsterdam
NRC Handelsblad
10 augustus 2012 vrijdag
SAMENVATTING
Wat staat uitgevers en schrijvers te wachten met de opkomst van het e-book? Stop het gebruik van DRM! En pas op, kijk uit, Amazon rukt op.
VOLLEDIGE TEKST:
Amazon rukt op
In haar reactie op het stuk van schrijver Charles den Tex over de toekomst van het papieren boek en het e-book stelt uitgever Mizzi van der Pluijm (Boeken, 27.07.2012) dat uitgevers en boekverkopers allemaal in hetzelfde schuitje zitten en dat er geen oorlog tussen de partijen heerst.
Misschien is dat in Nederland nu nog het geval, maar dat kan snel veranderen. Rond september gaat de Amerikaanse internetwinkel Amazon een Nederlandse variant van zijn website openen. In de VS is dit bedrijf al bezig een monopoliepositie te veroveren door hun readers onder de kostprijs te verkopen, e-books zonder marge aan te bieden en de winsten van hun witgoed en kinderspeelgoedafdelingen te gebruiken om grote auteurs en goede redacteuren weg te kopen bij de gevestigde uitgeverijen.
Het is onhandig dat Nederlandse uitgeverijen dit bedrijf in de kaart spelen door vast te houden aan een achterhaald principe: het toepassen van DRM op hun e-books. DRM staat voor Digital Rights Management. Het houdt in dat er een stukje code in het e-book wordt gezet dat ervoor zorgt dat het e-book alleen maar af te lezen is op apparaten die hiervoor via een ingewikkeld systeem gecertificeerd zijn door de webwinkel waar het boek is gekocht.
Dit klinkt mooi, een zekerheid voor de auteur en de uitgeverij dat hun investering niet ten gronde gaat door softwarepiraten. De realiteit is anders. DRM beperkt klanten die legaal een boek kopen. Ze moeten door rare hoepels springen om hun keurig betaalde boek daadwerkelijk op hun e-reader te krijgen.
Ikzelf koop vaak legaal een e-book en kies er dan voor het boek ergens anders illegaal te downloaden, zodat ik het boek ook daadwerkelijk lezen kan op de reader en op de manier die ik wil. Het eindresultaat is dat diegene die de volle prijs betaalt voor een e-book, een minder goede leeservaring heeft dan iemand die hetzelfde boek downloadt via bijvoorbeeld The Pirate Bay. Nederlandse e-bookwinkels moeten vanwege DRM een inferieur product verkopen.
Hoe speelt dit Amazon in de kaart?
Amazon hanteert zelf een zeer restrictief DRM-beleid. Hun e-readers kunnen alleen maar boeken lezen die bij hen zijn gekocht. En andersom kunnen boeken die bij Amazon gekocht zijn alleen maar gelezen worden op hun eigen Kindle of met een Kindle-app op iOS of Android. Als een consument eenmaal voor Amazon heeft gekozen, is de terugweg lastig; hij zou dan al zijn gekochte boeken verliezen.
Amazon zet hier echter wel iets tegenover: de leeservaring die zij bieden is in Nederland ongeëvenaard. Ze hebben een prachtig ecosysteem voor e-books opgebouwd, waarmee het kopen van een boek zich daadwerkelijk met één klik op de muis voltrekt. Al je aantekeningen en gemarkeerde passages worden centraal opgeslagen zodat je er overal toegang toe hebt. Een boek dat je bent gaan lezen op je Kindle synchroniseert naadloos met je iPhone, zodat je daarop weer verder kan lezen vanaf de zin waar je gebleven bent. Hier in Nederland hebben we een slecht werkende Boekenbol-app, die al maanden niet is ge-updated.
Als we willen dat kleine en grote boekverkopers en softwareontwikkelaars hier niet weggeconcurreerd worden en dat het boekenvak niet hoeft te lijden onder de monopolieposities van enorme online warenhuizen, moeten uitgevers zo snel mogelijk stoppen met het gebruiken van DRM voor hun e-books. Zodoende kan er vrijelijk geïnnoveerd worden door derde partijen, en kan de lezer een goede leeservaring geboden worden, zonder dat hij zijn toevlucht hoeft te nemen tot Amazon.
Kunnen uitgevers dan nog wel verdienen aan boeken zonder DRM?
Ik denk van wel. DRM biedt namelijk niet de bescherming die het zegt te geven. Beveiligde boeken zijn voor een beetje nerd gemakkelijk te kraken. Zodra er meer mensen in Nederland e-books gaan lezen, zal de piraterij van e-books ook toenemen, beveiliging of niet.
Beter is het om de lezers met open vizier tegemoet te treden, en ze niet op voorhand te beschouwen als potentiële dieven. Diverse kleine internetbedrijven hebben bewezen dat met goodwill meer te verdienen is dan met strenge regels.
Schrijvers die DRM van hun boeken lieten verwijderen, rapporteerden hogere verkoopcijfers. En als je echt niet zonder DRM kan, is er altijd nog digital watermarking. Een e-book krijgt, onzichtbaar voor de lezer, een watermerk met daarin de naam van degene die het gekocht heeft, in de veronderstelling dat mensen minder snel iets illegaal delen als het getraceerd kan worden naar henzelf. Een beetje zekerheid voor de uitgever, meer vrijheid voor de lezer. Iedereen blij.
Jim Glerum, Amsterdam
Student Boekwetenschap en freelance vormgever.
De bieb staat op het spel
De discussie over de rol van de uitgever in het tijdperk van het e-book mag wel iets breder. Ik mis in de discussie het wetenschappelijke boek en de non-fictie, zoals ook het digitaliseren van boeken, dat inmiddels planmatig en op grote schaal gebeurt. Wordt de uitgever van wetenschappelijke en non-fictie boeken ook een marginale speler of gaat hij zijn boeken meteen digitaal uitgeven en tegen betaling beschikbaar stellen, met wellicht een kostbare prachtuitgave voor de verzamelaar? Kan ik straks ten behoeve van mijn literatuuronderzoek proefschriften op mijn e-reader krijgen, zoals ik nu al steeds meer boeken en wetenschappelijke tijdschriften op mijn laptop kan raadplegen. Dat roept de prangende vraag op wat op de langere termijn de rol van de bibliotheek wordt. De Koninklijke Bibliotheek heeft al een ambitieus programma om boeken te digitaliseren en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat boeken niet worden aangeschaft en abonnementen op tijdschriften worden beëindigd, omdat die gedigitaliseerd beschikbaar zijn of komen. Kortom, de discussie zou dus over meer moeten gaan dan alleen de toekomst van uitgever en auteur. Ook die van de bibliotheek staat op het spel, en daarmee die van de bibliothecaris en - wat minder urgent - die van de gebruiker.
Henk Slechte, Schiedam
Historicus
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Geen opmerkingen:
Een reactie posten