Een (bijna) oud collega van Windesheim, Jo Han Khouw, kijkt terug op 30 jaar hogeschoolbibliotheken en werpt een blik in de toekomst:
http://jodoc.wordpress.com/
Hij schrijft o.a.
Ook John Mackenzie Owen (sinds september 2011 emeritus hoogleraar informatiewetenschap UvA) zet het een flink stuk scherper neer. In een ander InformatieProfessional-artikel (apr. 2011) (3) schetst hij drie typen bibliotheekfuncties, waarvan er twee relevant zijn voor de hogescholen.
Ten eerste de traditionele, maar volgens Mackenzie Owen steeds meer overbodige bibliotheek. Vanouds de opslagplaats van grote (UB) of minder grote (HB) fysieke collecties. En hordes studenten vinden er dagelijks een aantrekkelijke studieplek. Maar je moet je afvragen welke relatie er bestaat tussen de bibliotheek en wat mensen zeggen daar te doen. (Lees ook het artikel van Leen Liefsoens in InformatieProfessional dec. 2011) (4). Studieplekken hoeven niet perse meer in een bibliotheek gesitueerd te zijn. Wat is dan toekomst van de bibliotheek als gebouw?
In de tweede plaats is er de digitale bibliotheek, het verzamelde aanbod van digitale informatie en diensten dat de bibliotheek aan zijn gebruikers aanbiedt. Ook dat aanbod blijkt in een grote behoefte te voorzien. Alleen is hier de vraag of die digitale bibliotheek het op den duur niet moet afleggen tegen oplossingen op webschaal (Google, de cloud).
Mackenzie Owen: ‘De toekomst van de bibliotheek in universiteiten hogescholen kunnen we aflezen uit het gedrag van de huidige studenten. Dat betekent: een goed geoutilleerde studieplek, een overal toegankelijke, uniforme digitale bibliotheek, en ondersteuning bij het gebruik van sociale media ten behoeve van studie en
onderzoek.’ Hij stelt voor om toe te werken naar een
gecentraliseerde, landelijke digitale
bibliotheek: een Nederlandse Bibliotheek voor
het Onderwijs. Een intrigerend idee. Maar of verwezenlijking ervan een haalbare kaart is? (zie de reactie van Bas Savenije, directeur KB, in InformatieProfessional, sep. 2011) (5)
Posts tonen met het label hogeschoolbibliotheken. Alle posts tonen
Posts tonen met het label hogeschoolbibliotheken. Alle posts tonen
dinsdag 14 februari 2012
HBO bibliotheken in de toekomst
Alweer in januari schreef Raymond Snijders o.a. dit in zijn blog:
1.Digitale informatietechnologie vormt de basis van ons vak maar de focus op gedrukt materiaal is nog steeds groot. Het is een open deur om te stellen dat er meer aan digitale informatievoorziening zal worden gedaan maar ik ben er ook van overtuigd dat het kunnen kiezen voor gedrukt materiaal steeds lastiger te verantwoorden gaat worden. Minder aanschaf van papieren boeken en tijdschriften en toenemende sanering van verouderd/niet meer gebruikt materiaal betekent krimpende collecties. Tel dat op bij de ontwikkeling hierboven en ineens staat de fysieke locatie van de hogeschoolbibliotheek ter discussie;
2. De klant is niet meer de student. Jarenlang is de dienstverlening van een hogeschoolbibliotheek te vergelijken geweest met die van een openbare bibliotheek: beheer van een collectie en bibliotheekruimte met de focus op de leners als de klant. Nu verwacht de onderwijsinsteling van de bibliotheken hetzelfde als wat ze van een ICT-, financiële of facilitaire dienst verwachten, namelijk dat ze hun diensten leveren aan de onderwijsorganisatie. Daar zijn in de uitvoering meerdere keuzes in te maken maar de klant is koning en die klant is het onderwijs zelf;
3. De HBO-bibliotheek als bedrijfsbibliotheek die de (informatievoorziening binnen het) onderwijsproces ondersteunt is volgens mij de logische koers van hogeschoolbibliotheken. Nieuwe vaardigheden en nieuwe dienstverlening, die op dit moment nog onderbelicht zijn, zijn nodig om de hogeschoolbibliotheek op de kaart te houden. In een tijd van efficiency en kostenbesparingen is het nu al zeer lastig om te rechtvaardigen waarvoor de traditionele hogeschoolbibliotheek bekostigd moet worden en de komende jaren zal telkens weer de vraag terugkomen welke toegevoegde waarde een hogeschoolbibliotheek heeft voor een hogeschool. Daar moeten we met betere antwoorden op komen dan dat we nu doen.
'Conclusie'
Een afdeling zal zich over 10 tot 15 jaar nog steeds bezighouden met het ondersteunen en faciliteren van informatievoorziening en informatiebronnen binnen het onderwijs en de eigen instelling.
Dat zullen informatie adviseurs zijn die zich
1. bezig houden met het matchen van aanbod met wat er in het curriculum nodig is,
2. het aanbod organiseren met expertise op gebied van licenties, auteursrecht en ICT voor de toegangsaspecten,
3. die de kennisdeling tussen personen en opleidingen organiseren binnen de instelling met expertise op kennismanagement en die de eigen geproduceerde informatiebronnen en informatievoorziening ontsluiten en beschikbaar maken. Van het vullen van repositories met scripties, onderzoekspublicaties en onderwijsmateriaal tot het leveren van managementinformatie uit onderwijsystemen.
Ik betwijfel echter of dat nog een hogeschoolbibliotheek genoemd gaat worden ….
1.Digitale informatietechnologie vormt de basis van ons vak maar de focus op gedrukt materiaal is nog steeds groot. Het is een open deur om te stellen dat er meer aan digitale informatievoorziening zal worden gedaan maar ik ben er ook van overtuigd dat het kunnen kiezen voor gedrukt materiaal steeds lastiger te verantwoorden gaat worden. Minder aanschaf van papieren boeken en tijdschriften en toenemende sanering van verouderd/niet meer gebruikt materiaal betekent krimpende collecties. Tel dat op bij de ontwikkeling hierboven en ineens staat de fysieke locatie van de hogeschoolbibliotheek ter discussie;
2. De klant is niet meer de student. Jarenlang is de dienstverlening van een hogeschoolbibliotheek te vergelijken geweest met die van een openbare bibliotheek: beheer van een collectie en bibliotheekruimte met de focus op de leners als de klant. Nu verwacht de onderwijsinsteling van de bibliotheken hetzelfde als wat ze van een ICT-, financiële of facilitaire dienst verwachten, namelijk dat ze hun diensten leveren aan de onderwijsorganisatie. Daar zijn in de uitvoering meerdere keuzes in te maken maar de klant is koning en die klant is het onderwijs zelf;
3. De HBO-bibliotheek als bedrijfsbibliotheek die de (informatievoorziening binnen het) onderwijsproces ondersteunt is volgens mij de logische koers van hogeschoolbibliotheken. Nieuwe vaardigheden en nieuwe dienstverlening, die op dit moment nog onderbelicht zijn, zijn nodig om de hogeschoolbibliotheek op de kaart te houden. In een tijd van efficiency en kostenbesparingen is het nu al zeer lastig om te rechtvaardigen waarvoor de traditionele hogeschoolbibliotheek bekostigd moet worden en de komende jaren zal telkens weer de vraag terugkomen welke toegevoegde waarde een hogeschoolbibliotheek heeft voor een hogeschool. Daar moeten we met betere antwoorden op komen dan dat we nu doen.
'Conclusie'
Een afdeling zal zich over 10 tot 15 jaar nog steeds bezighouden met het ondersteunen en faciliteren van informatievoorziening en informatiebronnen binnen het onderwijs en de eigen instelling.
Dat zullen informatie adviseurs zijn die zich
1. bezig houden met het matchen van aanbod met wat er in het curriculum nodig is,
2. het aanbod organiseren met expertise op gebied van licenties, auteursrecht en ICT voor de toegangsaspecten,
3. die de kennisdeling tussen personen en opleidingen organiseren binnen de instelling met expertise op kennismanagement en die de eigen geproduceerde informatiebronnen en informatievoorziening ontsluiten en beschikbaar maken. Van het vullen van repositories met scripties, onderzoekspublicaties en onderwijsmateriaal tot het leveren van managementinformatie uit onderwijsystemen.
Ik betwijfel echter of dat nog een hogeschoolbibliotheek genoemd gaat worden ….
zaterdag 11 februari 2012
Met ebooks in hogeschoolbibliotheken schiet het ook niet op. (blog Raymond Snijders)
Belangrijkste passage:
Natuurlijk, er zijn positieve ontwikkelingen.
Geleidelijk komen full text ebooks beschikbaar hoewel lang niet alle modellen even goed werken. De platforms van uitgevers staan nog te veel centraal ipv beschikbaar maken van de content zelf, vaak worden ebooks in pakketten, als databank en totaaloplossing verkocht terwijl juist een hogeschoolbibliotheek specifieke titels wil afnemen die nodig zijn in het onderwijs. Niet als database maar als verwijzing of embedded in de elektronische leeromgeving.
Hogeschoolbibliotheken hebben niet persé prioriteit bij een leenfunctie van ebooks, nee, de content moet vrijelijk beschikbaar zijn voor die studenten in hun (digitaal) onderwijs.
Op de campus maar ook thuis. Natuurlijk zou het prettig zijn om ook vanuit de bibliotheken ebooks te kunnen aanbieden en uitlenen maar ik ben wat somber over de haalbaarheid hiervan. Als zelfs de openbare bibliotheken een eigen platform niet van de grond kunnen krijgen waar hun leners gebruik van kunnen maken, hoe ver komen we dan met de nog geen 30 hogeschoolbibliotheken die er in Nederland zijn?
Ebooks in hogeschoolbibliotheken staan als ontwikkeling nog in de kinderschoenen. We gaan ze krijgen maar ik ben heel benieuwd of ze onderdeel gaan uitmaken van een digitale collectie van de onderwijsbibliotheken of dat ze alleen maar digitale onderwijscontent zullen zijn. Met stevige consequenties voor het verschijnsel hogeschoolbibliotheek vermoed ik.
Belangrijkste passage:
Natuurlijk, er zijn positieve ontwikkelingen.
Geleidelijk komen full text ebooks beschikbaar hoewel lang niet alle modellen even goed werken. De platforms van uitgevers staan nog te veel centraal ipv beschikbaar maken van de content zelf, vaak worden ebooks in pakketten, als databank en totaaloplossing verkocht terwijl juist een hogeschoolbibliotheek specifieke titels wil afnemen die nodig zijn in het onderwijs. Niet als database maar als verwijzing of embedded in de elektronische leeromgeving.
Hogeschoolbibliotheken hebben niet persé prioriteit bij een leenfunctie van ebooks, nee, de content moet vrijelijk beschikbaar zijn voor die studenten in hun (digitaal) onderwijs.
Op de campus maar ook thuis. Natuurlijk zou het prettig zijn om ook vanuit de bibliotheken ebooks te kunnen aanbieden en uitlenen maar ik ben wat somber over de haalbaarheid hiervan. Als zelfs de openbare bibliotheken een eigen platform niet van de grond kunnen krijgen waar hun leners gebruik van kunnen maken, hoe ver komen we dan met de nog geen 30 hogeschoolbibliotheken die er in Nederland zijn?
Ebooks in hogeschoolbibliotheken staan als ontwikkeling nog in de kinderschoenen. We gaan ze krijgen maar ik ben heel benieuwd of ze onderdeel gaan uitmaken van een digitale collectie van de onderwijsbibliotheken of dat ze alleen maar digitale onderwijscontent zullen zijn. Met stevige consequenties voor het verschijnsel hogeschoolbibliotheek vermoed ik.
Abonneren op:
Posts (Atom)
